નવી શિક્ષણ નીતિ: બાળકોને મધ્યાહન ભોજનની સાથે નાસ્તો આપવામાં આવશે

India
  • (હમલોગ.ન્યૂઝ દ્વારા)

નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિમાં મધ્યાહન ભોજનની સાથે-સાથે સરકારી કે ગ્રાન્ટેડ સ્કૂલોમાં બાળકોને નાસ્તો આપવાની જોગવાઈ રાખવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે. ગત દિવસોમાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા મંજૂર કરાયેલી આ શિક્ષણ નીતિમાં કહેવાયું છે કે, સવારના સમયે પૌષ્ટિક નાસ્તો મળવો જ્ઞાન-સંબંધી અસામાન્ય મહેનતવાળા વિષયોના અભ્યાસમાં લાભદાયી હોઈ શકે છે. તેને પગલ નવી શિક્ષણ નીતિમાં પ્રસ્તાવ મૂકાયો છે કે મધ્યાહન ભોજનનો વિસ્તાર કરી તેમાં નાસ્તાની જોગવાઈ જોડવામાં આવે.

નવી શિક્ષણ નીતિમાં કહેવાયું છે કે, ‘જ્યારે બાળકો કુપોષિત કે અસ્વસ્થ હોય છે, તો તે સારી રીતે શીખવામાં અસમર્થ થઈ જાય છે. એટલે, બાળકોના પોષણ અને સ્વાસ્થ્ય (માનસિક સ્વાસ્થ્ય સહિત) પર ધ્યાન આપવામાં આવશે. પોષક ભોજન અને સારી રીતના તાલીમબદ્ઘ સામાજિક કાર્યકર્તાઓ, કાઉન્સિલર અને સ્કૂલ શિક્ષણ પ્રણાલીમાં સમુદાયની ભાગીદારીની સાથે-સાથે શિક્ષણ પ્રણાલી ઉપરાંત જુદા-જુદા સતત ઉપાયોના માધ્યમથી કાર્ય કરવામાં આવશે.’

તેમાં કહેવાયું કે, ‘રિસર્ચ  જણાવે છે કે, સવારના સમયે પૌષ્ટિક નાસ્તો જ્ઞાન-સંબંધી અસામાન્ય મહેનતવાળા વિષયોના અભ્યાસમાં લાભદાયી હોય છે. એટલે બાળકોને મધ્યાહન ભોજન ઉપરાંત સાધારણ પરંતુ સ્ફૂર્તિદાયક નાસ્તો આપી સવારના સમયનો લાભ ઉઠાવી શકાય છે.’ જે સ્થળો પર ગરમ ભોજન શકય નથી, એ સ્થળોએ સાધારણ પરંતુ પૌષ્ટિક ભોજન જેમકે, મગફળી કે ગોળ-ચણા અને સ્થાનિક ફળોની સાથે ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય છે.

નવી શિક્ષણ નીતિમાં કહેવાયું છે કે, ‘સ્કૂલના બધા બાળકોનું નિયમિત હેલ્થ ચેક અપ કરાવવામાં આવે અને તેમનું સો ટકા વેકસીનેશન થાય તેના માટે સ્વાસ્થ્ય કાર્ડ પણ ઉપલબ્ધ કરાવાશે.’ નવી નીતિમાં પ્રસ્તાવ મૂકાયો છે કે, પાંચ વર્ષની ઉંમર પહેલા બધા બાળકોને પ્રારંભિક શિક્ષણ કે બાલવાટિકામાં મોકલવામાં આવે. તેમાં કહેવાયું છે કે, ‘પ્રારંભિક શિક્ષણમાં અભ્યાસ મુખ્ય રીતે સ્પોર્ટસ આધારિત શિક્ષણ પર આધારિત હશે અને તેના કેન્દ્રમાં જ્ઞાન-સંબંધી, ભાવાત્મક અને મનોપ્રેરણા ક્ષમતાઓના વિકાસને રખાયા છે. મધ્યાહન ભોજન કાર્યક્રમનો વિસ્તાર પ્રાથમિક સ્કૂલોના પ્રી-એન્ટ્રી કલાસિસમાં પણ કરાશે.’ આંગણવાડીમાં ઉપલબ્ધ હેલ્થ ચેક અપ અને બાળકોના વિકાસની દેખરેખ સંબધી વ્યવસ્થાને પ્રી-એન્ટ્રી કલાસિસમાં ઉપલબ્ધ કરાવાશે.

મિડ ડે મીલના નામથી જાણીતો સ્કૂલોમાં મધ્યાહન ભોજનનો રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજના છે, જે અંતર્ગત સરકારી કે સરકારી સહાય મેળવતી સ્કૂલો અને સમગ્ર શિક્ષાને આધીન મદરેસા સહિત વિશેષ તાલીમ કેન્દ્રોની સાથે ૧થી ૮ ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ આવે છે. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળએ આ સપ્તાહની શરૂઆતમાં નવી શિક્ષણ નીતિ-૨૦૨૦ની જાહેરાત કરી દેશની ૩૪ વર્ષ જૂની, ૧૯૮૬માં બનેલી શિક્ષણ નીતિને બદલી નાખી.

નવી નીતિનું લક્ષ્ય ભારતની સ્કૂલો અને ઉચ્ચ શિક્ષણ પદ્ઘતિમાં એ પ્રકારના સુધારા કરવા છે કે દુનિયામાં આપણો દેશ જ્ઞાનનો ‘સુપરપાવર’ કહેવાય. નવી નીતિ અંતર્ગત ૫માં ધોરણ સુધી બાળકોનો અભ્યાસ તેમની માતૃભાષા કે ક્ષેત્રીય ભાષામાં થશે, બોર્ડ પરીક્ષાઓના મહત્વને તેમાં થોડું ઓછું કરાયું છે, લો અને મેડિકલ કોલેજો ઉપરાંત અન્ય બધા વિષયોની ઉચ્ચ શિક્ષણના કોમન રેગ્યુલેટરની જોગવાઈ છે, સાથે જ યુનિવર્સિટીઓમાં એડમિશન માટે કોમન એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટની વાત કહેવાઈ છે.

જૂની નીતિમાં ૧૦+૨ (૧૦માં ધોરણ સુધી, પછી ૧૨માં ધોરણ સુધી)ના માળખામાં ફેરફાર કરતા નવી નીતિમાં ૫+૩+૩+૪નું માળખું લાગુ કરાયું છે. તેના માટે ઉંમર મર્યાદા ક્રમશઃ ૩-૮ વર્ષ, ૮-૧૧ વર્ષ, ૧૧-૧૪ વર્ષ અને ૧૪-૧૮ વર્ષ નક્કી કરાઈ છે. એમફિલ બંધ કરી દેવાયું છે અને ખાનગી તેમજ સકારી ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ માટે સમાન નિયમ બનાવાયા છે.